Chăm sóc hàm tháo lắp là việc làm hằng ngày, không phức tạp nhưng dễ bị bỏ qua. Hàm bẩn có thể gây hôi miệng, viêm nướu và nấm miệng. Hàm bảo quản sai cũng dễ biến dạng và hỏng nhanh hơn. Bài này hướng dẫn các bước cơ bản, từ tháo đến cất. Thông tin chỉ để tham khảo, nha sĩ sẽ chỉ dẫn riêng cho loại hàm của bạn.
Tháo và rửa hàm
Nên vệ sinh hàm sau mỗi bữa ăn nếu có thể, và chắc chắn một lần trước khi ngủ.
Khi rửa, hãy làm trên bồn có sẵn nước hoặc lót khăn mềm. Hàm rơi xuống bồn sứ rất dễ vỡ hoặc gãy, nên bước này cần cẩn thận. Tháo hàm nhẹ nhàng, không giật mạnh các móc.
Dùng bàn chải mềm chuyên cho hàm, hoặc bàn chải lông mềm riêng, kèm nước ấm. Chà nhẹ khắp các mặt, kể cả mặt tiếp xúc với nướu và các rãnh nhỏ. Có thể dùng xà phòng nhẹ hoặc dung dịch vệ sinh hàm. Tránh kem đánh răng có hạt mài thô, vì nó làm xước nhựa và tạo chỗ cho vi khuẩn bám.
Tuyệt đối không dùng nước sôi. Nhiệt độ cao có thể làm nhựa cong vênh, khiến hàm không còn khít. Thuốc tẩy và các hóa chất mạnh cũng không nên dùng, vì chúng làm hỏng nhựa và ăn mòn kim loại.
Đừng quên vệ sinh miệng. Mỗi sáng trước khi đeo hàm, hãy chải nhẹ nướu, lưỡi và vòm miệng bằng bàn chải mềm để loại bỏ mảng bám.
Bảo quản khi không đeo
Hàm cần được giữ ẩm để không bị khô và biến dạng.
Khi tháo hàm qua đêm, hãy ngâm hàm trong cốc nước sạch hoặc dung dịch ngâm hàm theo hướng dẫn. Nên thay nước mỗi ngày. Cốc đựng cần đậy nắp và để xa tầm tay trẻ nhỏ hoặc thú cưng.
Nhiều nha sĩ khuyên tháo hàm khi ngủ để nướu được nghỉ. Tuy nhiên, có trường hợp được dặn đeo liên tục trong những ngày đầu. Hãy làm theo chỉ dẫn riêng của nha sĩ.
Với hàm khung có móc kim loại, đừng ngâm trong dung dịch không dành cho kim loại. Một số chất tẩy có thể làm xỉn hoặc ăn mòn móc. Hãy đọc kỹ nhãn và hỏi nha sĩ nếu chưa rõ.
Khi đi xa, hãy mang theo hộp đựng hàm riêng. Không gói hàm trong khăn giấy, vì rất dễ vô tình vứt đi.
Điều cần tránh
Một số việc nhỏ có thể làm hỏng hàm hoặc gây hại cho miệng.
- Tự mài, uốn hoặc sửa hàm tại nhà, nhất là các móc kim loại.
- Dùng keo dán không rõ nguồn gốc để sửa hàm nứt.
- Dùng hàm để cắn thức ăn quá cứng hoặc quá dai.
- Phơi hàm dưới nắng hoặc để gần nguồn nhiệt.
- Đeo hàm 24 giờ mỗi ngày khi nha sĩ không dặn như vậy.
Với keo dán hàm, bạn nên hỏi nha sĩ trước khi dùng lâu dài. Nếu hàm phải dựa vào keo mới giữ được, thường đó là dấu hiệu hàm đã lỏng và cần kiểm tra. Keo không thể thay thế việc điều chỉnh đúng cách.
Trong giai đoạn đầu, nên chọn thức ăn mềm, cắt nhỏ và nhai đều hai bên để hàm ổn định. Dần dần bạn có thể quay lại chế độ ăn bình thường.
Khi nào cần điều chỉnh
Cơ thể thay đổi theo thời gian, và hàm cũng có thể cần điều chỉnh theo.
Bạn nên gặp nha sĩ khi thấy hàm lỏng, di chuyển khi nói hoặc khi ăn. Xương hàm tiêu dần sau khi mất răng, khiến hàm không còn khít như ban đầu. Khi đó có thể cần đệm lại hoặc làm hàm mới.
Hãy đi khám ngay khi có điểm đau hoặc loét kéo dài. Đau nhẹ vài ngày đầu khi mới đeo là thường gặp, nhưng nếu không giảm thì nha sĩ cần chỉnh lại.
Các dấu hiệu khác gồm nướu đỏ, sưng, chảy máu, vết trắng trong miệng hoặc hôi miệng dai dẳng. Chúng có thể liên quan đến viêm nhiễm hoặc nấm. Ngoài ra, nên tái khám định kỳ để kiểm tra niêm mạc, ngay cả khi bạn thấy mọi thứ ổn.
Nếu muốn hiểu thêm về các dạng hàm, hãy đọc bài hàm tháo lắp: các loại phổ biến và cách lựa chọn. Với người đeo cả răng sứ, bài cách chăm sóc răng sứ để bền lâu hơn có nhiều gợi ý hữu ích. Bạn cũng có thể xem thêm chuyên mục chăm sóc răng sau phục hình và trang thông tin sức khỏe răng miệng của Tổ chức Y tế Thế giới.
Một ngày chăm sóc hàm điển hình
Để dễ hình dung, hãy xem một lịch trình đơn giản. Buổi sáng, lấy hàm ra khỏi nước ngâm, rửa sạch và chải nướu trước khi đeo. Sau bữa trưa và bữa tối, tháo hàm rửa nhanh dưới vòi nước. Trước khi ngủ, rửa kỹ bằng bàn chải mềm, rồi ngâm trong cốc nước sạch có đậy nắp. Mỗi lần chỉ mất vài phút, nhưng làm đều đặn sẽ giúp hàm bền và miệng khỏe hơn.
Lời kết
Chăm sóc hàm tháo lắp gồm bốn việc chính: rửa đúng cách, bảo quản đủ ẩm, tránh những thói quen gây hại và đi khám khi hàm lỏng hoặc gây đau. Khi biến chúng thành thói quen, bạn sẽ dùng hàm thoải mái và an toàn hơn.
