Hàm tháo lắp là giải pháp phục hình cho người mất một phần hoặc toàn bộ răng. Hàm có thể tháo ra khỏi miệng để vệ sinh. Trên thực tế, hàm tháo lắp có nhiều loại với cấu tạo và mức độ phù hợp khác nhau.
Bài này giới thiệu các nhóm hàm tháo lắp phổ biến, vật liệu thường gặp và những điều cần chú ý khi thử hàm.
Nội dung chỉ mang tính tham khảo. Nha sĩ sẽ khám và đề xuất loại hàm tháo lắp phù hợp với tình trạng cụ thể của bạn.
Hàm tháo lắp toàn phần
Hàm toàn phần dành cho người đã mất toàn bộ răng ở một hoặc cả hai hàm. Hàm gồm một nền nhựa phủ lên nướu và hàng răng giả gắn trên nền.
Hàm giữ chủ yếu nhờ lực hút giữa nền hàm và niêm mạc. Sự cân bằng của cơ môi, má và lưỡi cũng góp phần giữ hàm. Vì không còn răng thật làm điểm tựa, hàm cần được làm vừa khít với sống hàm.
Hàm trên thường giữ tốt hơn nhờ diện tích vòm miệng rộng. Hàm dưới thường khó giữ hơn vì có lưỡi và sống hàm hẹp.
Người dùng hàm toàn phần cần thời gian tập luyện, vì việc nhai, nói và nuốt đều phải làm quen lại. Một số người dùng thêm keo dán hàm để tăng độ bám, nhưng nên hỏi nha sĩ trước khi dùng thường xuyên. Nếu hàm lỏng liên tục, đó là dấu hiệu cần chỉnh hoặc làm lại.
Hàm tháo lắp bán phần
Hàm bán phần dành cho người còn một số răng thật. Hàm lấp vào các chỗ trống và dựa vào răng còn lại để giữ vững.
Nhóm này có hai dạng chính:
- Hàm nền nhựa với các móc dây kim loại nhỏ. Dạng này đơn giản, chi phí thường thấp và dễ sửa.
- Hàm khung có bộ khung kim loại. Dạng này ổn định hơn và mỏng hơn. Bạn có thể đọc chi tiết trong bài hàm khung kim loại là gì.
Ngoài ra còn có hàm nền dẻo, làm từ nhựa mềm. Loại này ít dùng móc kim loại nên kín đáo hơn. Hàm nền dẻo dễ chịu khi đeo, nhưng đôi khi khó điều chỉnh và dễ ngấm màu hơn.
Mỗi dạng đều có ưu và nhược điểm riêng, nên cần cân nhắc theo số răng mất, vị trí mất và thói quen ăn nhai.
Vật liệu thường dùng
Vật liệu ảnh hưởng lớn đến cảm giác đeo và độ bền của hàm tháo lắp, vì vậy bạn nên hỏi kỹ.
- Nền hàm: thường bằng nhựa acrylic. Đây là vật liệu quen thuộc, dễ gia công và dễ sửa chữa. Hạn chế là dễ ngấm màu và có thể gây khó chịu cho người nhạy cảm với nhựa.
- Răng giả: có thể làm từ nhựa hoặc sứ. Răng nhựa nhẹ và dễ chỉnh nhưng mòn nhanh hơn. Răng sứ cứng, giữ màu tốt nhưng nặng hơn và có thể làm mòn răng đối diện.
- Khung và móc: dùng hợp kim như coban-crom hoặc titan. Titan nhẹ và ít gây dị ứng nhưng chế tác phức tạp hơn.
- Nhựa dẻo: dùng cho hàm nền dẻo, phù hợp người muốn tránh móc kim loại.
Bạn nên hỏi nha sĩ loại vật liệu nào được dùng, có kèm thông tin nhận diện không và cách bảo quản riêng cho loại đó.
Lưu ý khi thử hàm
Giai đoạn thử hàm là lúc bạn có thể góp ý nhiều nhất. Đừng ngại nói ra cảm nhận của mình.
Khi thử, hãy chú ý độ khít của nền hàm với nướu. Hàm không nên làm đau ở bất kỳ chỗ nào hoặc xê dịch rõ rệt khi mở miệng. Kiểm tra khớp cắn bằng cách cắn nhẹ và nhai thử, để chắc rằng hai hàm khớp đều.
Hãy quan sát màu răng, hình dáng và độ lộ khi cười trong gương. Nếu muốn, bạn có thể mang theo người thân để có thêm một góc nhìn. Thử phát âm vài câu để xem có bị nói ngọng bất thường không.
Sau khi nhận hàm, bạn thường được hẹn tái khám sau vài ngày để chỉnh các điểm gây đau. Đây là việc bình thường, không phải dấu hiệu hàm làm sai. Cách chăm sóc hằng ngày được hướng dẫn trong bài chăm sóc hàm tháo lắp đúng cách mỗi ngày.
Để hiểu rõ hơn sự khác biệt giữa hàm nhựa và hàm khung, hãy xem chuyên mục hàm khung và hàm tháo lắp. Bạn cũng có thể tham khảo thêm tổng quan về hàm giả trên Wikipedia.
Cách chọn hàm tháo lắp phù hợp
Việc chọn hàm nên bắt đầu từ số răng còn lại. Nếu đã mất toàn bộ răng, hàm toàn phần là hướng chính. Nếu còn răng, hàm bán phần là lựa chọn, với hàm nền nhựa hoặc hàm khung tùy tình trạng răng trụ.
Sau đó là mục tiêu của bạn:
- Cần giải pháp tạm thời và đơn giản: hàm nền nhựa có thể đủ dùng.
- Muốn hàm ổn định và mỏng: hàm khung đáng được cân nhắc.
- Ngại móc kim loại lộ ra: nên hỏi về hàm nền dẻo.
Cuối cùng là khả năng chăm sóc. Hàm tháo lắp cần được vệ sinh mỗi ngày và kiểm tra định kỳ. Hãy chọn loại mà bạn sẵn sàng duy trì lâu dài.
Lời kết
Hàm tháo lắp có nhiều dạng, từ toàn phần đến bán phần, với các vật liệu khác nhau. Không có loại nào phù hợp tuyệt đối với mọi người. Hiểu rõ ưu điểm, hạn chế và cách thử hàm sẽ giúp bạn đặt câu hỏi đúng. Hãy để nha sĩ khám và đồng hành cùng bạn trong quyết định cuối cùng.
